ईद: इस्लाम धर्मको पवित्र पर्व

आविद हुसैन । ईद इस्लाम धर्मावलम्बीहरूको प्रमुख पर्व हो, जुन प्रत्येक वर्ष दुई पटक मनाइन्छ—ईद उल-फित्र र ईद उल-अजहा। यी दुबै पर्व इस्लामिक चन्द्र क्यालेन्डर अनुसार निश्चित गरिन्छन् र विश्वभरि मुस्लिम समुदायले उत्साहपूर्वक मनाउँछन्।

ईद उल-फित्र रमजान महिनाको समाप्तिसँगै मनाइने महत्वपूर्ण पर्व हो। रमजान इस्लाम धर्ममा पवित्र महिनाको रूपमा चिनिन्छ, जसमा मुस्लिमहरूले सूर्योदयदेखि सूर्यास्तसम्म उपवास (रोजा) बस्छन्, इबादत गर्छन्, र आत्मसंयम तथा परोपकारलाई विशेष महत्त्व दिन्छन्। जब रमजानको अन्त्य हुन्छ, तब नयाँ चन्द्र देखिएपछि ईद उल-फित्र मनाइन्छ। यो दिन बिहानै इस्लाम धर्मावलम्बीहरू विशेष नमाजका लागि मस्जिद वा खुला स्थानमा भेला हुन्छन्। ईदको नमाजपछि आपसी शुभकामना आदान-प्रदान गरिन्छ, मिठाइ तथा विशेष परिकारहरू तयार गरिन्छ, र गरिब तथा असहायलाई सदकातुल फित्र दिइन्छ, जसले समाजमा समानता र सहानुभूतिको सन्देश दिन्छ।

ईद उल-अजहा, जसलाई बलिदान पर्व वा बकर ईद पनि भनिन्छ, मुस्लिम समुदायका लागि अर्को महत्वपूर्ण पर्व हो। यो इस्लाम धर्मका महान पैगम्बर इब्राहिम (अलैहि सलाम) को अल्लाहप्रतिको अटूट विश्वास र समर्पणको सम्झनामा मनाइन्छ। धार्मिक मान्यता अनुसार, अल्लाहले इब्राहिमलाई आफ्ना प्रिय सुपुत्र इस्माइललाई बलिदान चढाउन आज्ञा दिनुभयो। इब्राहिमले अल्लाहको आदेश पालन गर्न तयार भएपछि, अन्ततः अल्लाहले इस्माइलको सट्टा एउटा पशुको बलिदान स्वीकृत गर्नुभयो। त्यसै घटनाको सम्झनामा मुस्लिम समुदायले ईद उल-अजहाको दिन खसी, बाख्रा, गाई वा ऊँटको बलि दिन्छन्। बलिदान गरिएको मासु गरिब, आफन्त तथा परिवारका सदस्यहरूमा बाँडेर परोपकारको सन्देश दिन्छ।

ईद केवल धार्मिक चाड मात्र होइन, यो समाजमा आपसी भाइचारा, सहिष्णुता, प्रेम र करुणाको प्रतीक हो। ईदका अवसरमा घर-परिवार, आफन्त, साथीभाइ तथा समाजका अन्य व्यक्तिहरूसँग भेटघाट गरी खुशी साटासाट गरिन्छ। ईदले समाजमा एकताको भावना जागृत गराउँछ र धार्मिक तथा नैतिक शिक्षाको विकास गर्न मद्दत पुर्‍याउँछ।

विश्वभरका मुस्लिम समुदायले आ-आफ्ना सांस्कृतिक परम्परा अनुसार ईद मनाउँछन्, तर यसको मूल भावना भने समान रहन्छ—समर्पण, दया, परोपकार, र आपसी सद्भाव। ईदको समयमा गरिब, असहाय र दु:खीहरूलाई सहयोग गर्ने परम्परा छ, जसले धार्मिक आस्थासँगै समाजसेवाको भावनालाई पनि बल पुर्‍याउँछ।

यसरी, ईद इस्लाम धर्मको मात्रै पर्व नभई, सम्पूर्ण मानवजातिका लागि प्रेम, दया, र समर्पणको पाठ सिकाउने पर्व हो। यो पर्वले धार्मिक आस्थासँगै सामाजिक सद्भाव र परोपकारको महत्त्वलाई उजागर गर्छ।